HE (Homomorphic Encryption)
Verilənləri deşifrə etmədən, şifrələnmiş şəkildə riyazi hesablamalar aparmağa imkan verən qabaqcıl kriptoqrafiya texnologiyasıdır.
Ətraflı İzah
Homomorphic Encryption (HE) məlumatların məxfiliyi və təhlükəsizliyində inqilabi bir texnologiyadır. Ənənəvi sistemlərdə məlumatlar üzərində hər hansı bir əməliyyat (məsələn, analiz və ya maşın öyrənməsi) aparmaq üçün əvvəlcə onları deşifrə etmək (şifrəni açmaq) lazımdır. Bu an isə məlumatlar kiberhücumlara və sızmalara qarşı həssas olur. HE isə məlumatları şifrəli saxlayaraq bulud serverlərində emal etməyə imkan verir.
Bu texnologiya xüsusilə tibb, maliyyə və dövlət sektorları kimi həssas fərdi məlumatlarla işləyən sahələr üçün kritikdir. Məsələn, bir xəstəxana pasiyentlərin şifrələnmiş tibbi məlumatlarını analiz üçün kənar süni intellekt şirkətinə göndərə bilər. Şirkət məlumatların şifrəsini açmadan analizi aparır və nəticəni şifrəli şəkildə geri qaytarır.
HE-nin geniş tətbiqi gələcəkdə tamamilə təhlükəsiz bulud hesablamaları və məxfiliyə zəmanət verən SaaS həllərinin yaranmasına yol açacaqdır.
Bir bank müştərilərin kredit tarixçəsini analiz etmək istəyir, lakin fərdi məlumatların qorunması qanununa görə bu məlumatları üçüncü tərəf analitika şirkətinə açıq şəkildə ötürə bilmir. Bank məlumatları Homomorfik Şifrələmə (HE) ilə şifrələyir. Analitika şirkəti şifrəli datanı öz alqoritmindən keçirir və yalnız 'kredit riski balı' nəticəsini (şifrəli şəkildə) banka qaytarır. Bank nəticəni deşifrə edir. Proses boyu müştəri məlumatları heç vaxt kənara sızmır.